Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin tarafı aralık, bu olaylarla müntesip bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut kişi-dışı farkı gözetmeksizin, durum ve devran aralığının kestirildiği bir geçmiş devran dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her alanın geçmişini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık geçmişi söz konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara bağlı bütün bilgilerin, olayların vuku bulduğu devrin şartları görüş önüne tuzakınarak, kabil başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir elan yaşanabilmesi kabil bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (valörı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava iktibas yoluyla bili edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının tarafı aralık çok elan geniş bir valör derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca gittikçe huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey bileğildir.[5]