Tarih Bilimi Nedir 3

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cenahı dizi, bu olaylarla ilişkin bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem-dışı ayrımı gözetmeksizin, konum ve saat aralığının kestirildiği bir geçmiş saat dilimde, saika-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her vadiın evvelini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık evveli lafız konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişikli tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları bölüm önüne düzenınarak, olanaklı olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanmış olan vakaların bir elan yaşanabilmesi kadar bir mümkünlık olmadığından tabiat bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki hissedar karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (medlulı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav alma suretiyle bilgelik edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cenahı dizi çok elan geniş bir medlul gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca yavaş yavaş tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]