Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rabıta eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakadar ve Türk’e özgü fehvaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve muayyen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle kırlan ve zamanla anonimleneşelendiren bir nazım biçimidir. ırlamakler temel flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “rabıt” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında tekrar edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

ırlamaknün muayyen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

ırlamaklerin kocaman çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. ırlamakler bu şekilde umumın emtiaı olurlar ve umumın her kesimine hitap eden sanatçılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. ırlamakler çoğu kere, bir doğa hadiseı ya da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, görev adlarının, ayrıca mevzuların de değiştiği görüldüğü muhtevain, nerede doğduklarını saptamak eforleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü yırler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı muhtevaine meydan uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise genellikle kumar havaları görev hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da şikeste keyif adı verilmektedir.

Türklerde medarımaişetlenen konulara için de sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Konularına için yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Doğa yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve askerlik yırleri
Seremoni yırleri
İş yırleri
Huzurlıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Dubara yırleri
Beğeni ve efsanevi yırleri
Zeybek havası ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve biberliklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri